Ücretsiz toplu taşımada yaş sınırı değişiyor

Ücretsiz toplu taşıma uygulamalarında tarihi bir değişim için düğmeye basıldı. Dünyada toplu taşımada 65 yaş devri yavaş yavaş kapanırken, Türkiye'de 65 yaş ve üzerindeki vatandaşların ücretsiz seyahat hakkı ve dünyadaki farklı yaklaşımlar yeniden dikkat çekti. Şehir içi ulaşım hatlarındaki devasa bütçe açıkları ve hızla artan yaşlı nüfusu gerekçe gösteren yerel yönetimler, ücretsiz biniş hakkını doğrudan yaş sınırını yukarı çekerek kısıtlama yoluna gitmeye başladı.

ÜCRETSİZ TOPLU TAŞIMADA YAŞ SINIRI DEĞİŞİYOR

Bu radikal adımı atan Güney Kore'nin Daegu Büyükşehir Belediyesi, sistemi tek seferde değiştirmek yerine otobüs ve metroyu kapsayan dengeli ve kademeli bir takvimi hayata geçirdi. Metroda ücretsiz biniş yaşı her yıl 1 yaş artırılarak 65'ten 2028 yılına kadar 70 yaşa çıkartılırken, eskiden ücretsiz hakkı olmayan otobüsler için ise yaş sınırı 74'ten başlatılıp her yıl 1 yaş düşürülerek 70 yaşa indirilmeye başlandı. Böylece 2028 yılına gelindiğinde milyonlarca vatandaşın hem metro hem de otobüslerde ücretsiz ulaşım sınırı tam 70 yaş olarak eşitlenmesi hedefleniyor.

HER YIL MİLYONLARCA DOLAR ZARAR EDİLİYORDU

Yetkililer, dünyadaki yaş yükseltme kararlarının arkasındaki ana nedenin ulaşım şirketlerinin katlanan finansal zararları olduğunu açıkladı. Nüfusun önemli bir bölümünün ücretsiz seyahat hakkına sahip olması, metro ve otobüs işletmelerinin her yıl milyonlarca dolar zarar etmesine neden oluyordu. Yapılan açıklamada, nüfus yapısının 1980'lere kıyasla çok değiştiği ve mevcut ücretsiz modelin mali olarak sürdürülemez hale geldiğinin altı çizildi.

TÜRKİYE'DE ÜCRETSİZ ULAŞIM TARTIŞMALARI GÜNDEM OLDU

Dünya genelinde ücretsiz ulaşım kartında yaş sınırı yukarı çekilirken, Türkiye'de 65 yaş ve üzeri vatandaşların ücretsiz seyahat hakkı yeniden gündem oldu. Ancak artan akaryakıt ve işletme maliyetleri nedeniyle Özel Halk Otobüsü (ÖHO) esnafı ile belediyeler arasında zaman zaman ücretsiz ulaşım hakkı konusunda ciddi krizler meydana geliyor.

Özellikle özel taşımacılar ücretsiz binişlere sınırlama getirilmesini veya devlet desteğinin artırılmasını isterken, bakanlık ve belediyeler destek ödemelerini artırarak yasal hakkın kesintisiz uygulanmasını sağlıyor. Türkiye'deki bu yaklaşım farkı, Avrupa ve Asya'da yaş sınırını doğrudan yükselten modellerle kıyaslandığında dikkat çekiyor.