Kayseri'de dodo kuşu gündemi: GenoMorph yapay zeka platformu ile diriliş

Webrazzi'nin haberine göre, Colossal Biosciences nesli tükenmiş türleri geri getirme amaçlı çalışmalarını hızlandırmak üzere GenoMorph adlı yapay zeka platformunu tanıttı ve bu platformu ilk olarak dodo kuşunu geri getirmeye yönelik çalışmalarında kullanacağını belirtti.

GenoMorph, karşılaştırmalı genomik, gelişim biyolojisi ve yüksek çözünürlüklü 3D morfoloji verilerini entegre ederek, sınırlı genom verisine sahip türlerde hangi DNA bölgelerinin fiziksel özellikleri şekillendirdiğine odaklanıyor. Özellikle dodo için kritik olduğu belirtilirken, Colossal'ın elinde yalnızca bir dodo genomu bulunduğu, mamut projesinde ise yaklaşık 100 genom üzerinde çalışıldığı ifade ediliyor.

Platformun geliştirilmesi için tavuk, bıldırcın, ördek ve güvercinlerden elde edilen gelişim verileri kullanıldı; bu veriler, dodonun yaşayan en yakın akrabası Nikobar güvercininin genomları ve 3D kafatası ölçümleriyle birleştirildi ve 70'ten fazla kuş türünü kapsayan verilerle desteklendi.

Araştırmalar, dodonun gaga ve kafatası yapısıyla ilişkili olabilecek yaklaşık 2 bin 300 genetik düzenleme hedefini ortaya koydu. Bunların 653'ü gaga büyüklüğüyle, 1.698'i ise gaganın kalınlığı ve genişliğiyle ilişkilendiriliyor; ancak bu bölgelerin doğrudan nedene olduğu kanıtlanmadı ve adaylar laboratuvar testlerinden geçirilecek.

Colossal, gen düzenleme araçlarını kuş embriyolarına ulaştırmak için lipid nanoparçacık tabanlı yeni bir sistemi de geliştirdi. Sistem DNA, RNA ve CRISPR araçlarının embriyolara aktarılmasını sağlayarak GenoMorph'un belirlediği adayların etkilerini yetişkinliğe ulaşmadan test etmeye imkan veriyor.

Projede ilerleme sadece yapay zeka platformuyla sınırlı kalmıyor; Teksas'taki Nikobar güvercini kolonisi 36 kuşa ulaştı ve bilim insanları bu kuşlardan primordial germ hücrelerini elde etmeyi başardı. Bu hücreler, genetik değişikliklerin gelecek nesillere aktarılabilirliğini incelemek açısından kritik olarak görülüyor.

Colossal ayrıca daha önce dire wolf projesinde geliştirdiği genom birleştirme yöntemini dodo DNA'sına uygulayarak mevcut genom dizilimini daha eksiksiz hale getirdiğini duyurdu. Şirketin yayımladığı verilere göre dodo genomunda bazların yüzde 95'inden fazlası en az beş kat kapsama sahip durumda.

GenoMorph doğrudan genom düzenlemesi yapmayan bir sistem olarak tasarlandı; platform, araştırmacılara hangi genetik değişikliklerin incelenmeye değer olduğunu göstererek adayları daraltmayı amaçlıyor. Şirketin CEO'su ve kurucu ortağı Ben Lamm'e göre sıradaki hedef, GenoMorph'un tahmin ettiği değişiklikleri laboratuvar ortamında doğrulamak ve bu teknolojinin gelecekte, yeterli genom verisine sahip olmayan nesli tükenme tehlikesi bulunan canlılar üzerinde de kullanılabileceğini ifade ediyor.

TürkAta Haber Ajansı