AB, Rusya'dan rekor LNG ithalatı için 7,9 milyar euro ödedi

Rusya'dan LNG ithalatının sürmesi, özellikle Moskova'nın Ukrayna'ya karşı savaşını devam ettirdiği bir dönemde, AB'nin Rusya ile enerji bağlarını koparma taahhüdünün inandırıcılığını zedeliyor.

Brüksel'in Rus gazına bağımlılığı sona erdirme çabalarına rağmen Avrupa, 2026'nın ilk dokuz ayında Rusya'nın Arktik bölgesindeki enerji projesinden sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımı için yaklaşık 7,88 milyar avro ödedi. Kampanya grubu Urgewald'ın açıkladığı verilere göre, bu yıl ocak-eylül döneminde Avrupa limanlarına rekor düzeyde, toplam 12,18 milyon ton Rus LNG'si ulaştı.

Piyasa istihbarat şirketi Kpler'in verilerini kullanan Urgewald tarafından derlenen rakamlar, Avrupa Birliği'nin (AB) Rus enerjisine bağımlılığını hâlâ sürdürdüğünü ortaya koyuyor.

AB, bir süredir Rus enerjisine olan bağımlılığını azaltmaya çalışıyor ve bu yıl Moskova'ya bağımlılığı sona erdirmek amacıyla bir dizi önlem aldı. Brüksel, 2026'nın başında yeni Rus enerji tedarik sözleşmelerini yasaklarken Rus LNG'sine yönelik kapsamlı yasağın 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.

Bu arada Trump yönetimi, AB'nin Rus gazı ithalatına yönelik yasağı yürürlüğe girmeden önce ABD'ye Avrupa'ya yapılan Rus LNG sevkiyatlarına yaptırım uygulama yetkisi verecek Lindsey Graham Yasası'nı da kısa süre önce duyurdu.

Tüm bunlar, Avrupa'nın gaz depolama seviyelerinin rekor düzeyde düşük olduğu ve blokun şiddetli bir enerji kriziyle karşı karşıya bulunduğu bir dönemde yaşanıyor. Bu durum, AB'nin başlıca LNG tedarikçisi olan Washington'dan gelecek kararlara Brüksel'i giderek daha kırılgan hale getiriyor.

Rusya'nın Yamal projesinden Avrupa'ya gelen LNG ithalatı, ocak-eylül döneminde yıllık bazda yüzde 9,5 artarken, Yamal'dan kayda geçen sevkiyatların yüzde 85'i AB limanlarına ulaştı.

Fransa, eylül ayında AB'ye yapılan sevkiyatların neredeyse dörtte üçünü karşıladı. Kpler'e göre Dunkirk ve Montoir limanları, 571,716 milyon ton Arktik LNG'nin kabulünden sorumlu oldu.

Hollanda 146,461 milyon ton, Portekiz ise 74,263 milyon ton LNG ithal etti. İspanya'ya ya da Belçika'nın Zeebrugge terminaline herhangi bir kargo kaydedilmedi.

Arktik LNG ticaretinin Avrupa'ya akmaya devam etmesi, uzun vadeli bir sonlandırma taahhüdünün hemen ticari kopuşa dönüştürülmesinin ne kadar zor olduğunu gösteriyor.

Etkisiz kısa vadeli yasaklar

Veriler, AB'nin Rus LNG'sine getirdiği ilk kısıtlamaların ne kadar etkili olduğuna dair soru işaretlerini de artırıyor.

Mevcut kısa vadeli sözleşmeler kapsamındaki ithalat yasağı 25 Nisan'da yürürlüğe girdi. Ancak eylül ayındaki sevkiyatlar 792.440 tona ulaşarak geçen yılki seviyenin biraz üzerine çıktı.

Uygun uzun vadeli mevcut sözleşmeler kapsamındaki AB'nin Rus LNG'ye yönelik tam yasağının 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor.

O zamana kadar sürecek alımlar, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşa gelir sağlarken, yalnızca bazı sözleşmeleri hedef alan kısıtlamaların, ticareti hemen ve topyekûn durdurmadaki sınırlarını da gözler önüne seriyor.

Urgewald enerji kampanyacısı Sebastian Rötters Euronews'e, "Çoğu ihracat kapasitesinin zaten uzun vadeli sözleşmelere bağlı olduğunu bildiğimiz için, etkinin özellikle büyük olmayacağını en başından beri varsayıyorduk," dedi.

"Ayrıca bakım çalışmaları nedeniyle terminalde yaz aylarında ihracat hacimleri genelde daha düşük oluyor ve Kuzey Deniz Rotası üzerinden Asya'ya LNG sevkiyatları yapılıyor" diye ekledi.

Rötters'a göre Yamal için gerçek turnusol testi, 2027'de başlayacak AB aşamalı çıkışı olacak. Bu sürecin, artan lojistik zorluklar nedeniyle ihracatta hissedilir düşüşlere yol açması bekleniyor.

22'inci yaptırım paketinin güçlendirilmesi çağrısı

Almanya merkezli STK Urgewald, yaklaşan 22'inci AB yaptırım paketinin özellikle Arktik'ten LNG taşımak için gerekli özel Arc7 buz sınıfı tanker filosunu destekleyen boşlukları kapatmasını talep ediyor.

Yamal'ın özel gemilere bağımlı olması, ihracat sistemini taşımacılık ve ilgili hizmetlere getirilebilecek kısıtlamalara karşı kırılgan hale getiriyor.

Avrupa limanları coğrafi açıdan da elverişli varış noktaları; bu sayede tankerler yüklerini boşaltıp projeye nispeten hızlı şekilde geri dönebiliyor.

Urgewald, bu lojistiğin bozulmasının Rusya'nın Arktik LNG ihracatını sürdürme kapasitesi üzerinde baskı oluşturabileceğini savunuyor.

"AB, 2027'deki ambargonun yürürlüğe girmesini pasif şekilde beklememeli. Bir sonraki yaptırım paketi, başta vazgeçilmez Arc7 LNG tanker filosunun faaliyetini sürdüren boşluklar olmak üzere kalan tüm delikleri kapatmalı. Washington'un ise o tarihten önce istediği anda bu ticarete yaptırım uygulama yetkisi var" ifadeleri, Urgewald'ın açıklamasında yer alıyor.

Ancak bu tür önlemler, AB ile üye devletleri arasında siyasi eşgüdüm gerektiriyor ve ithalat yasağı yürürlüğe girmeden ve öngörülemeyen bir kış sezonu öncesinde Avrupa'nın gaz tedarikini karmaşık hale getirebilir.

Sunulan veriler, ticaretin ne kadarının başka alıcılara yönlendirilebileceğini ya da bunun Avrupa'daki gaz fiyatları üzerindeki etkilerini ortaya koymuyor, ancak Orta Doğu'dan gelen LNG arzının kaybına ek olarak yaşanacak her türlü ilave ticaret kesintisinin etkisi olacağı açık.

Trump, AB'nin enerji güvenliği üzerinde yeni bir koz elde ediyor

Lindsey Graham Yasası kapsamında getirilen ABD yaptırımları, AB'nin Rus LNG'sine yönelik yasağı yürürlüğe girmeden ticareti sekteye uğratabilir ve Avrupa hükümetleri ile alıcılarını harekete geçmeye zorlayabilir.

ABD yönetiminin, yasa kapsamındaki ilk incelemesini 18 Ekim'e kadar tamamlaması gerekiyor. Ancak Urgewald'a göre bu tarih, Yamal sevkiyatlarına otomatik bir yasak anlamına gelmiyor; zira yasanın fiili etkisi, yönetimin yetkilerini nasıl kullanacağına bağlı.

Rötters, "ABD Başkanı 18 Ekim'e kadar Rus LNG'si taşıyan gemilerin bir listesini hazırlamak zorunda. Bu gemiler, Trump istisna tanıyan 'waiver'lar yayımlamazsa yaptırımlara tabi olacak. Bu mümkün ve Trump'ın Rusya konusundaki sicili dikkate alındığında hiç de düşük bir ihtimal değil" dedi.

Rötters, 18 Ekim'den 2027'deki nihai ambargoya kadar AB'nin Yamal'dan yapacağı ithalatın, ABD Başkanının takdirine bağlı olacağını vurguladı.

ABD yaptırımları, Rusya'nın Arctic LNG 2 projesi ile Kuzey Deniz Rotası'nı zaten ciddi biçimde sınırlamış durumda; buna karşın Yamal LNG Avrupa'yı tedarik etmeyi sürdürüyor.

Kpler verilerine göre, bu yıl eylül ayında 706,473 milyon ton LNG Çin, Güney Kore ve Tayvan'a gönderilmek üzere yola çıktı.